U bent hier:Home Monitor Sociale Samenhang
Monitor sociale samenhang

Meedoen en vertrouwen van de inwoners van Fryslân

Gepubliceerd: 
18-09-2018
Laatste update: 
18-09-2018

Een sterke sociale samenhang draagt bij aan positieve ontwikkelingen onder andere op het terrein van veiligheid, gezondheid, welzijn en economische productiviteit en groei (CBS, 2015). Er zijn verschillende definities van sociale samenhang. In deze monitor gaat het over de participatie van burgers aan de samenleving door het onderhouden van contacten, zowel informeel als in georganiseerd verband. Daarnaast is vertrouwen een belangrijke voorwaarde om verbindingen aan te gaan. Fryslân staat bekend als een provincie met een grote sociale samenhang. Wel zijn er verschillen tussen leeftijdsgroepen en opleidingsniveaus.

Vaker online contact dan in het echt

De meeste mensen hebben behoefte aan sociaal contact. Ze willen graag deel uitmaken van een groep, ervaringen delen en kunnen aankloppen bij anderen voor steun (CBS, 2015). De inwoners van Fryslân hebben tegenwoordig vaker online contact met vrienden en familie dan in het echt. Niet alleen de frequentie van contact is belangrijk, maar ook de kwaliteit. Echter blijkt dat mensen die frequenter contact hebben ook vaker hechte relaties hebben (CBS, 2015).

Steeds meer Friezen eenzaam

Van de inwoners van Fryslân is 42% eenzaam. In 2012 was dit nog 37%. Eenzaamheid is een subjectief begrip. Mensen kunnen veel vrienden en contacten hebben, maar zich toch eenzaam voelen. Er zijn twee soorten eenzaamheid. Sociale eenzaamheid is het missen van betekenisvolle relaties met een brede kring van mensen. Er is minder contact dan gewenst. Emotionele eenzaamheid is het missen van een hechte band met een partner of hartsvriend(in). Deze vorm van eenzaamheid is moeilijker op te lossen (Van Tilburg, 2007). Eenzaamheid is van alle leeftijden, maar 75-plussers zijn het vaakst eenzaam. Ook lager opgeleiden zijn vaker eenzaam.

Informele hulp belangrijk

De overheid verwacht dat burgers elkaar helpen en ondersteunen. Dit wordt informele hulp genoemd. Door informele hulp te geven aan anderen kunnen sociale contacten en sociale netwerken worden versterkt. Informele hulp kan bestaan uit allerlei soorten hulp, zoals het doen van kleine reparaties, het invullen van een formulier of luisteren en raad geven. Het aandeel inwoners van Fryslân dat informele hulp geeft neemt toe tot 65 jaar en neemt daarna weer af.

Op het platteland vaker lid van vereniging

Door actief te zijn in verenigingen komen mensen in contact met anderen. Daardoor kunnen hechte banden ontstaan, zodat hulp en steun uitgewisseld kunnen worden. Inwoners van Fryslân die op het platteland wonen zijn vaker lid van een vereniging dan inwoners van Fryslân die in een meer stedelijke omgeving wonen. Dit beeld bestaat ook landelijk (CBS, 2015). Naast dat mensen lid zijn van verenigingen zoeken zij elkaar ook op buiten de kaders van formele organisaties. Ze gaan bijvoorbeeld samen met een groepje vrienden of buurtgenoten hardlopen in plaats van lid te worden van een sportvereniging. Van de inwoners van Fryslân neemt 38% deel aan een informele groep.

Fryslân meeste vrijwilligers van Nederland

De mate waarin vrijwilligers actief zijn is een belangrijke indicator van de sociale samenhang. De verwachting is dat vrijwilligerswerk in de toekomst nog belangrijker wordt. Door vergrijzing zal de zorgvraag toenemen. Ook wordt er een groter beroep op burgers gedaan door de overheid (CBS, 2017). Fryslân is de provincie met de meeste vrijwilligers van Nederland (CBS, 2016). Mensen doen vrijwilligerswerk vanuit verschillende motieven.
Inwoners van Fryslân die geen vrijwilligerswerk doen geven vooral aan dat zij daar geen tijd voor hebben of geen behoefte aan hebben. Wie er vrijwilligerswerk doen is niet gelijk verdeeld over groepen. Inwoners van Fryslân die op het platteland wonen en van middelbare leeftijd zijn doen vaker vrijwilligerswerk. Dit komt overeen met het landelijke beeld (CBS, 2015).

Burgerparticipatie vooral door hoger opgeleiden

Overheden vinden het van belang dat inwoners betrokken worden bij hun beleid. Ze kunnen meedenken met de overheid of zelf initiatieven nemen. Niet alle burgers hebben hier behoefte aan. Hoger opgeleide inwoners van Fryslân willen vaker betrokken worden dan lager opgeleide inwoners van Fryslân. Daarmee dreigen bepaalde groepen buiten de boot te vallen binnen de participatiemaatschappij. Van de lager opgeleide inwoners van Fryslân vindt 41% dat de overheid momenteel teveel verwacht van de betrokkenheid van burgers (FSP, 2017).

Hoger opgeleiden meer vertrouwen

Vertrouwen is onmisbaar in sociale relaties en is essentieel voor de sociale samenhang en het functioneren van de samenleving. Het sentiment in Nederland is dat mensen elkaar niet meer vertrouwen en dat er weinig vertrouwen is in maatschappelijke instituties. Dit beeld  ligt genuanceerder (WRR, 2017). Wel hebben lager opgeleiden zowel landelijk als in Fryslân minder vertrouwen dan hoger opgeleiden. Mogelijk komt dit omdat lager opgeleiden over minder hulpbronnen beschikken, zoals kennis, contacten en vaardigheden (CBS, 2015).

Meer weten?

Meer informatie en relevante publicaties

Gepubliceerd: 
18-09-2018
Laatste update: 
18-09-2018

Heeft u vragen of wilt u meer informatie? Dan kunt u contact opnemen met: Sibilla Hoekstra, onderzoeker Fries Sociaal Planbureau, e-mail: shoekstra@friessociaalplanbureau.nl, telefoon: 06 114 935 28 .