U bent hier:Home Monitor Bevolking
Monitor Bevolking

Demografische overgang in Fryslân

Gepubliceerd: 
18-09-2018
Laatste update: 
18-09-2018

Fryslân heeft te maken met een demografische overgang. Decennialang groeide de bevolking jaarlijks. Deze groei is nu voorbij en de samenstelling van de bevolking is aan het veranderen. Het aantal senioren groeit en het aantal jongeren neemt af. Ook zijn er veranderingen in de huishoudenssamenstelling. Het aantal eenpersoonshuishoudens is toegenomen en het aantal huishoudens met kinderen gedaald. Volgens de prognoses gaan deze trends de komende jaren door. Deze Monitor bevolking presenteert een overzicht van een aantal actuele ontwikkelingen. Deze bevolkingsontwikkelingen hebben consequenties voor vele aspecten van de Friese samenleving, zoals de woningmarkt, arbeidsmarkt, onderwijs, zorg en het voorzieningenniveau.

Totale bevolking recent iets toegenomen

Tussen 2011 en 2016 is het aantal inwoners van Fryslân ieder jaar iets gekrompen. Sinds 2016 is de Friese bevolking jaarlijks weer met enige honderden inwoners toegenomen. De bevolkingsontwikkeling wordt bepaald door de natuurlijke bevolkingsgroei (geboorten minus sterfte) en het migratiesaldo (vestiging minus vertrek). Jarenlang kwam de bevolkingsgroei vooral door natuurlijke aanwas. Sinds 2015 is er echter sprake van een sterfteoverschot. De recente groei heeft te maken met een positief migratiesaldo. Het Friese inwonertal van 647.287 per 1 januari 2018 is weer vergelijkbaar met het aantal van voor de krimp in 2011. De ontwikkeling van de bevolking verschilt per gemeente en/of regio. In Leeuwarden, Zuidwest-Fryslân en de meeste Waddeneilanden is een lichte toename, in de meeste gemeenten in Zuidoost- en Noord-Fryslân is een lichte afname. Noordoost-Fryslân is volgens het Rijk een officiële krimpregio, Noordwest- en Zuidoost-Fryslân en de Waddeneilanden zijn aangewezen als anticipeerregio’s voor krimp.

Samenstelling bevolking verandert door ontgroening en vergrijzing

Fryslân heeft te maken met een veranderende samenstelling van de bevolking: ontgroening en vergrijzing. Ontgroening betekent dat het aandeel kinderen en jongeren in de totale bevolking afneemt. Vergrijzing betekent een toename van het aandeel senioren in de bevolking. Vooral in de afgelopen tien jaar is het aantal geboorten fors gedaald en wonen er bijna 12.000 minder kinderen en jongeren (0 tot 25 jaar) in Fryslân. Tegelijkertijd is het aantal 65-plussers in Fryslân aanzienlijk toegenomen: van 14% van de bevolking in 2000 tot 20% in 2017. Relatief de meeste senioren wonen op de Waddeneilanden, in Harlingen en in de Stellingwerven.

Meer huishoudens, maar kleiner

Hoewel de totale bevolking van Fryslân niet of nauwelijks groeit, is in de afgelopen jaren het aantal huishoudens toegenomen. Dit komt doordat het aantal personen per huishouden daalt. Het aantal gezinnen met kinderen is gedaald en het aantal eenpersoonshuishoudens is toegenomen. De veranderende samenstelling van de huishoudens heeft vooral consequenties voor de woningbouw en de woningmarkt.

Prognoses: krimp van bevolking, maar niet van huishoudens

In 2030 verwacht de provincie Fryslân een krimp van de bevolking van bijna 10.000 inwoners. Naar verwachting neemt het aantal huishoudens in Fryslân wel toe. De provincie Fryslân verwacht circa 300.000 huishoudens in 2030, een toename van ruim10.600 huishoudens in vergelijking met 2017. De ontwikkeling van het aantal huishoudens verschilt per regio. Vooral in Leeuwarden lijkt de groei van het aantal huishoudens tot na 2030 door te zetten. Voor de Waddeneilanden wordt een daling voorspeld, voor Noord-Fryslân een geringe toename en voor Zuidoost en Zuidwest een toename van rond de 4 procent. Vooral de groep alleenstaanden zal stijgen, van ruim 103.000 huishoudens in 2017 tot 118.000 in 2030. Deze stijging wordt grotendeels veroorzaakt door meer alleenstaande ouderen. De trend van een dalend aantal gezinnen met kinderen zet waarschijnlijk de komende decennia door.

Meer weten?

Meer informatie en relevante publicaties

Gepubliceerd: 
18-09-2018
Laatste update: 
18-09-2018

Heeft u vragen of wilt u meer informatie? Dan kunt u contact opnemen met: Wilma de Vries, onderzoeker Fries Sociaal Planbureau, e-mail: wdevries@friessociaalplanbureau.nl, telefoon: 06 446 221 88 | 058 234 85 00.